Po kolizji kwota z pierwszej decyzji ubezpieczyciela może nie wystarczyć na naprawę auta zgodną z rzeczywistymi kosztami. Dopłata z własnej kieszeni bywa wtedy dużym obciążeniem, zwłaszcza gdy uszkodzenia są rozległe. W Niemczech szkoda z winy innego kierowcy jest rozliczana z OC sprawcy, czyli Kfz-Haftpflichtversicherung. Szkodę z własnej polisy rozliczamy według jej warunków, w ramach AC, nazywanego w Niemczech Kasko.
Możemy sprawdzić wyliczenie, poprosić o ponowne przeliczenie i zdecydować, czy potrzebujemy dalszej pomocy. Fikcyjne rozliczenie szkody oznacza wypłatę skalkulowanych kosztów naprawy bez faktycznego naprawienia samochodu, z uwzględnieniem zasad dotyczących VAT. To rozwiązanie może mieć znaczenie, gdy nie planujemy od razu naprawiać auta.
Zachowaj decyzję i kosztorys, zanim zaczniesz ustalać, czy wypłata odpowiada zakresowi uszkodzeń.
Najważniejsze informacje
- Pierwsza kwota ubezpieczyciela nie musi kończyć sprawy.
- Porównujemy te same uszkodzenia i taki sam zakres naprawy.
- Zdjęcia, kosztorysy i rachunki pomagają wykazać różnicę.
- Opinia rzeczoznawcy może wesprzeć sprawę, ale nie gwarantuje dopłaty.
- Przy OC sprawcy i Kasko obowiązują różne zasady rozliczeń.
Zaniżona wycena ubezpieczyciela kontra szczegółowa ocena szkody po opinii rzeczo
Różnica między wyceną ubezpieczyciela a opinią rzeczoznawcy pokazuje, co trzeba zweryfikować, ale sama nie przesądza o wysokości należnego odszkodowania. W Niemczech szkodę z OC sprawcy rozlicza Kfz-Haftpflichtversicherung sprawcy. Szkoda z AC podlega warunkom własnego ubezpieczenia Kasko.
Ubezpieczyciel może przygotować kalkulację na podstawie oględzin i przyjętych stawek. Niezależna opinia rzeczoznawcy może dokładniej opisać uszkodzenia oraz potrzebne prace. Żaden rozbieżny kosztorys sam w sobie nie dowodzi celowego zaniżenia ani nie gwarantuje dopłaty.
Rozbieżność wskazuje, które założenia warto sprawdzić. Nie przesądza sama, jaka kwota należy się poszkodowanemu.
Spór może dotyczyć zakresu uszkodzeń, stawek robocizny, rodzaju części albo technologii naprawy. Na przykład dwie kalkulacje mogą obejmować różne prace, choć obie opisują tę samą kolizję. Dlatego porównujemy pozycje, a nie tylko końcowe sumy.
Szczegółowa opinia daje argumenty techniczne, jeśli opisuje konkretne uszkodzenia i sposób ich naprawy. Ubezpieczyciel może jednak nie przyjąć wszystkich wniosków. Może też poprosić o dodatkowe wyjaśnienia lub własną ocenę.
Warto sprawdzić, czy kalkulacja ubezpieczyciela i kosztorys naprawy obejmują te same części oraz podobny zakres robót. Jeżeli jedna wycena pomija lakierowanie, a druga je uwzględnia, suma nie daje rzetelnego porównania.
Porównuj te same uszkodzenia i ten sam zakres napraw, bo inaczej zestawione kwoty nie dadzą miarodajnego wyniku.
Jak rozpoznać błędy w kosztorysie szkody?
Najłatwiej wykryć zaniżenie, porównując pozycje kosztorysu z zakresem naprawy i stawkami, które rzeczywiście stosuje warsztat. Zacznijmy od konkretnych pozycji, a nie od samej końcowej kwoty. Każdą rozbieżność trzeba wykazać osobno, bez zakładania złej wiary ubezpieczyciela.
Które pozycje kosztorysu sprawdzić najpierw
Sprawdźmy, czy części wskazane przez ubezpieczyciela pasują do modelu i wersji samochodu. Zwróćmy uwagę na stawkę za roboczogodzinę oraz czas przewidziany na naprawę. Warsztat może wyjaśnić, dlaczego dana czynność wymaga więcej pracy.
Porównajmy opis uszkodzeń z fotografiami i protokołem oględzin. Zdarza się, że kosztorys pomija uszkodzenie widoczne na zdjęciu albo przypisuje je do okresu sprzed kolizji. Wtedy warto wskazać, kiedy powstało i jaki dowód to potwierdza.
| Pozycja | Co sprawdzić | Jaki dowód porównać |
|---|---|---|
| Robocizna | Lokalną stawkę i czas pracy | Stawkę oraz ofertę warsztatu |
| Części | Typ części i numer katalogowy | Katalog i wycenę warsztatu |
| Zakres uszkodzeń | Każde miejsce objęte naprawą | Zdjęcia i protokół oględzin |
| Koszty dodatkowe | Przewóz, lakiernię i inne usługi | Faktury lub wycenę usługi |
Jak traktować kalkulatory i przykładowe oszczędności
Kalkulator wyceny szkody może dać wstępny obraz kosztów, ale nie obejmuje indywidualnych oględzin auta. To samo dotyczy internetowego kalkulatora wyceny szkody samochodu. Wynik kalkulatora nie zastępuje oceny uszkodzeń ani technologii naprawy.
Analiza 5 000 spraw WDR z czerwca 2026 roku wykazała obniżenie rachunków warsztatowych w ponad 40 procentach przypadków. W sprawach, w których poszkodowani nie kwestionowali obniżki, średnia różnica wyniosła 800 euro. Często obniżano stawki robocizny, dopłaty do części i koszty lakierowania.
Wśród spornych pozycji pojawiały się też przewóz do lakierni, wartość pozostałości, utrata wartości handlowej i najem auta. Te dane nie dowodzą, że każda decyzja ubezpieczyciela jest błędna. Analiza 5 000 spraw pokazuje skalę rozbieżności, nie wynik konkretnej sprawy.
Wynik kalkulatora traktuj jako punkt orientacyjny, nie jako dowód należnej kwoty.
Jakie dokumenty i dowody przygotować?
Najmocniejsze odwołanie opiera się na dokumentach, które pokazują zarówno uszkodzenie, jak i koszt jego usunięcia. Zbierzmy materiały w jednym miejscu, zanim będziemy oceniać wysokość odszkodowania. Każda sporna kwota powinna mieć dokument lub zdjęcie, które ją uzasadnia.
W przypadku szkody z Kasko sprawdźmy również warunki polisy. Mogą określać wymagany sposób zgłoszenia i zasady oględzin. Przydatny zestaw obejmuje:
- Zdjęcia z miejsca zdarzenia oraz fotografie auta wykonane po kolizji.
- Protokół oględzin opisujący zauważone uszkodzenia.
- Kosztorys ubezpieczyciela i otrzymaną decyzję.
- Wycenę warsztatu albo fakturę za wykonane prace.
- Korespondencję z ubezpieczycielem oraz warunki Kasko, jeśli zgłaszamy szkodę z AC.
Zdjęcia mogą pomóc ustalić, czy zakres prac odpowiada temu, co stało się podczas kolizji. Warto zachować też dowody wcześniejszego stanu auta, na przykład starsze fotografie lub dokumentację serwisową. Dzięki temu łatwiej oddzielić dawne uszkodzenia od szkód powstałych w tym zdarzeniu.

Korespondencję przechowujmy w całości, wraz z datami wysłania i odpowiedzi. Nie opierajmy sprawy wyłącznie na rozmowie telefonicznej, jeśli istotne ustalenia nie zostały potem potwierdzone na piśmie. Zachowaj oryginalne zdjęcia i kopie całej korespondencji, aby móc udokumentować przebieg sprawy.
Kiedy zlecić opinię niezależnemu rzeczoznawcy?
Niezależny rzeczoznawca jest najbardziej przydatny wtedy, gdy techniczny spór o zakres lub koszt naprawy uzasadnia cenę opinii. Oględziny rzeczoznawcy po kolizji mogą pomóc opisać uszkodzenia i wyliczyć prace. Opinia nie wymusza jednak dopłaty, a zwrot jej kosztu zależy od okoliczności sprawy.
Szkoda z OC sprawcy i orientacyjny próg
Przy szkodzie z OC sprawcy możemy wybrać rzeczoznawcę. Koszt opinii co do zasady może obciążyć ubezpieczyciela sprawcy, gdy rozmiar szkody uzasadnia jej zlecenie. Próg szkody bagatelnej nie jest stałą kwotą określoną ustawą.
Orientacyjnie chodzi o zakres około 750-1 000 euro kosztów naprawy. Przy szkodzie do około 750 euro pełna opinia zwykle nie jest wymagana. Czasem wystarcza kosztorys naprawy lub krótkie opracowanie.
Przy większej szkodzie znaczenie ma skala uszkodzeń oraz rodzaj sporu. Jeśli różnica dotyczy ważnej naprawy blacharskiej, opinia może dać mocniejszy opis techniczny. Przy drobnej rozbieżności jej koszt może być niewspółmierny do możliwej dopłaty.
Szkoda z AC, koszt opinii i jej ograniczenia
Przy szkodzie z AC sprawdźmy warunki Kasko przed zamówieniem rzeczoznawcy. Warto uzgodnić opinię z własnym ubezpieczycielem, bo zasady zależą od polisy. Nie zakładajmy, że ubezpieczyciel zwróci koszt każdej prywatnej ekspertyzy.
Honorarium zależy między innymi od wartości szkody i zakresu pracy. Przy szkodzie wartej 2 000 euro podawany koszt opinii wynosi około 600 euro, a przy szkodzie 10 000 euro około 1 200 euro. Podstawowe honorarium może wynosić od 120 do 1 500 euro, bez części opłat dodatkowych i podatku.
| Przykład | Orientacyjny koszt naprawy lub szkody | Koszt opinii lub rozwiązanie |
|---|---|---|
| Szkoda bagatelna | Do około 750 euro | Zwykle kosztorys lub krótkie opracowanie |
| Orientacyjny próg | Około 750-1 000 euro | Pełna opinia zależy od konkretnej sprawy |
| Szkoda 2 000 euro | 2 000 euro | Opinia około 600 euro |
| Szkoda 10 000 euro | 10 000 euro | Opinia około 1 200 euro |
Przy częściowej winie koszty opinii rozlicza się proporcjonalnie do udziału w odpowiedzialności. Zakres usługi oraz opłaty dodatkowe mogą zmienić końcowy rachunek. Podane przykładowe koszty opinii nie są stałym cennikiem dla każdej sprawy.
Przed zamówieniem pełnej ekspertyzy poproś o zakres usługi, honorarium i informację o możliwych opłatach dodatkowych.
Jak rozlicza się szkodę całkowitą i naprawę droższą od wartości auta?
Reguła 130% może pozwolić na rozliczenie naprawy droższej od wartości auta, ale tylko po spełnieniu kilku warunków. Dotyczy szkody z OC sprawcy, nie każdej polisy Kasko. Koszt naprawy nie może przekroczyć 130% wartości odtworzeniowej pojazdu.
Kiedy naprawa może zmieścić się w regule 130%
Reguła może mieć zastosowanie, gdy naprawa jest pełna i fachowa, a jej koszt mieści się w ustalonym limicie. Poszkodowany musi nadal faktycznie korzystać z auta. Sam wybór naprawy nie wystarcza.
Samochód powinien pozostać użytkowany i ubezpieczony przez co najmniej sześć miesięcy. Wartość odtworzeniowa oznacza kwotę potrzebną do nabycia porównywalnego pojazdu przed wypadkiem. To nie jest zgoda na dowolnie kosztowną naprawę.
Przy szkodzie z AC nie przenośmy automatycznie reguły 130% na własną polisę. Zakres rozliczenia zależy od warunków Kasko. Sprawdźmy, jak umowa definiuje szkodę całkowitą i sposób ustalania wypłaty.
Jak wycenia się pozostałości przy szkodzie całkowitej
Standardowe rozliczenie ekonomicznej szkody całkowitej to wartość odtworzeniowa auta pomniejszona o wartość pozostałości. Jeśli auto przed kolizją warte było 10 000 euro, a pozostałości wyceniono na 2 000 euro, różnica wynosi 8 000 euro.
Zawyżona wartość pozostałości może obniżyć wypłatę. Sprawdźmy, czy wycena odpowiada cenom z regionalnego rynku. Oferta z ponadregionalnej internetowej giełdy pozostałości może nie oddawać kwoty, którą można uzyskać w okolicy.
Rzeczoznawca może pomóc opisać stan auta i sprawdzić podstawy wyceny. Ważne jest, by porównywać pojazdy o zbliżonym stanie oraz podobnym zakresie uszkodzeń. Wartość pozostałości powinna odzwierciedlać rynek regionalny, a nie tylko wysoką ofertę z giełdy internetowej.
Porównaj wycenę pozostałości z ofertami z tego samego regionu, a nie wyłącznie z cenami z ogólnokrajowej giełdy internetowej.
Jak napisać odwołanie od decyzji ubezpieczyciela?
Najskuteczniejsze odwołanie wskazuje konkretną pozycję kosztorysu, kwotę żądanej dopłaty i dowód potwierdzający różnicę. Pismo powinno jasno określać, którą decyzję kwestionujemy i czego oczekujemy. Każde żądanie dopłaty połączmy z konkretnym wyliczeniem.
Co wpisać w reklamacji
Podajmy numer szkody, dane stron i datę decyzji ubezpieczyciela. Wskażmy żądaną kwotę dopłaty oraz poprośmy o ponowne przeliczenie. Precyzyjna kwota ułatwia ocenę, czego dotyczy spór.
Wzór odwołania od wyceny szkody może pomóc ułożyć pismo, ale nie zastąpi dopasowania argumentów do dokumentów. Nie kopiujmy podstaw prawnych ani twierdzeń, których nie umiemy poprzeć. Wpisy o odwołaniu od wyceny szkody omawiane na forum pokazują doświadczenia innych, nie dowód ani poradę prawną.
Jak uzasadnić żądanie i ułożyć załączniki
Zestawmy sporną pozycję, kwotę przyjętą przez ubezpieczyciela, własną wycenę i dokument, który pokazuje różnicę. Na przykład możemy opisać stawkę warsztatu, wskazać niższą stawkę w kalkulacji i dołączyć ofertę warsztatu.
- Oznaczenie sprawy, w tym numer szkody i dane stron.
- Wskazanie decyzji ubezpieczyciela, której dotyczy odwołanie.
- Precyzyjne żądanie dopłaty i prośba o ponowne przeliczenie.
- Punktowe uzasadnienie każdej kwestionowanej pozycji.
- Spis załączników dopasowanych do podanych argumentów.
Przy fikcyjnym rozliczeniu szkody z OC wypłata zasadniczo obejmuje skalkulowane koszty naprawy bez VAT. Podatek jest uwzględniany, jeśli został rzeczywiście poniesiony. Dlatego nie wpisujmy VAT jako poniesionego kosztu, gdy naprawa nie została wykonana.

Przed wysłaniem pisma sprawdź, czy suma żądania wynika z dołączonego kosztorysu lub rachunków.
Co zrobić, gdy ubezpieczyciel odrzuci odwołanie?
Odmowa dopłaty nie zamyka sprawy, ale przed kolejnym krokiem trzeba sprawdzić uzasadnienie i dowody. Możemy ponownie skontaktować się z ubezpieczycielem albo skorzystać z dalszej drogi. Wybór zależy od rodzaju polisy, sporu i możliwej dopłaty.
Polubowne i pozasądowe drogi sporu w Niemczech
Poprośmy ubezpieczyciela o wyjaśnienie, które argumenty odrzucił i dlaczego. Sprawdźmy, czy dla danej polisy dostępna jest procedura pozasądowa, w tym Versicherungsombudsmann. Zakres tych dróg zależy od ubezpieczyciela i rodzaju ubezpieczenia.
Pozasądowe postępowanie może być sposobem na rozpatrzenie sporu bez pozwu. Możemy też skonsultować sprawę z prawnikiem, zwłaszcza gdy różnica jest duża lub dokumenty budzą wątpliwości. Polski Rzecznik Finansowy i KNF nie zastępują niemieckiej procedury dotyczącej polisy zawartej w Niemczech.
Kiedy rozważyć pozew i opinię biegłego sądowego
Prywatna opinia rzeczoznawcy nie wiąże ubezpieczyciela ani sądu. W postępowaniu sąd może powołać własnego biegłego. Zanim wniesiemy pozew, porównajmy możliwą dopłatę z czasem, kosztem i ryzykiem procesu.
- Ponowna rozmowa z ubezpieczycielem i prośba o konkretne wyjaśnienie.
- Pozasądowe postępowanie w Niemczech, jeśli obejmuje daną sprawę.
- Konsultacja prawna dotycząca dokumentów i szans roszczenia.
- Droga sądowa, gdy skala sporu uzasadnia postępowanie.
Roszczenia odszkodowawcze po wypadku przedawniają się co do zasady po trzech latach. Szkodę zgłośmy ubezpieczycielowi możliwie szybko. Własnemu ubezpieczycielowi zwykle zgłaszamy ją w ciągu tygodnia, a polisa może wyznaczać krótszy termin przy poważnych obrażeniach.
Zapisz daty zgłoszeń i odpowiedzi, ponieważ terminy oraz wymagania polisy mogą mieć znaczenie dla roszczenia.
Czy dalsza walka o dopłatę jest warta kosztu?
Dalszy spór najbardziej uzasadnia wyraźna różnica w wycenie poparta dokumentami i realna możliwość odzyskania dopłaty. Porównajmy możliwą kwotę z pieniędzmi, czasem i wysiłkiem potrzebnym na kolejny krok. Nie ma gwarancji, że spór zakończy się wypłatą żądanej sumy.
Samodzielne odwołanie wymaga głównie pracy nad argumentami i dokumentami. Prywatna opinia oznacza dodatkowy koszt, a jej wartość zależy od spornego problemu. Versicherungsombudsmann to niemiecka pozasądowa ścieżka sporów ubezpieczeniowych.
| Droga | Koszt lub obciążenie | Kiedy rozważyć |
|---|---|---|
| Samodzielne odwołanie | Czas na analizę i przygotowanie pisma | Gdy różnice są jasne i udokumentowane |
| Prywatna opinia | Honorarium i możliwe opłaty dodatkowe | Gdy potrzebna jest ocena techniczna |
| Versicherungsombudsmann | Czas na pozasądowe postępowanie | Gdy procedura obejmuje daną polisę |
| Sąd | Czas, koszty i ryzyko procesu | Gdy możliwa dopłata uzasadnia spór |
Warto porównać nie tylko kwotę sporu, lecz także jakość dowodów i nakład pracy. Proces prowadzi do postępowania przed sądem, a pozasądowa droga nie działa identycznie przy każdej polisie. Jeśli rozważamy pomoc prawną, uwzględnijmy jej koszt w rachunku.
Sprzedaż lub cesja roszczenia oznacza przekazanie praw na warunkach umowy. Przed podpisaniem sprawdźmy cenę, zakres przenoszonych roszczeń i to, czy umowa obejmuje wszystkie składniki szkody.
Nie podpisuj ugody ani cesji, zanim nie sprawdzisz, czy obejmuje wszystkie roszczenia związane ze szkodą.
Ile kosztuje naprawa drobnej rysy i kiedy pomaga Smart Repair?
Prosta rysa o średnicy 25 mm może kosztować 50-100 euro w naprawie Smart Repair, ale cena zależy od warsztatu. Ta metoda ogranicza naprawę do małego, miejscowego uszkodzenia. Nie zakładajmy, że Smart Repair nadaje się do każdej rysy.
W opisywanym standardzie pojedyncze uszkodzenie może mieć najwyżej 3,5 cm długości lub średnicy. Głębokie uszkodzenie, rozległy ślad albo szkoda w kilku miejscach może wymagać innej metody. Warsztat ocenia zakres przed podaniem ceny.
Przed akceptacją kosztorysu sprawdźmy trzy rzeczy:
- Rozmiar i położenie rysy, w tym to, czy uszkodzenie jest pojedyncze.
- Zgodność metody punktowej z głębokością i rodzajem uszkodzenia.
- Wycena warsztatu za naprawę konkretnego miejsca.
Nie porównujmy ceny naprawy punktowej z kosztem lakierowania całego elementu bez sprawdzenia zakresu prac. Inna technika może być potrzebna, jeśli rysa sięga głęboko lub obejmuje większą powierzchnię. Ceny ustala się indywidualnie.
Poproś warsztat o potwierdzenie, że uszkodzenie mieści się w zakresie naprawy punktowej, zanim porównasz jego ofertę z kalkulacją ubezpieczyciela.
Jak wypadek wpływa na wartość handlową samochodu?
Po fachowej naprawie samochód może nadal być wart mniej niż porównywalny egzemplarz bez historii wypadkowej. Nie ma jednej kwoty utraty wartości dla każdego auta. Znaczenie mają zakres szkody, wiek pojazdu, jego stan, przebieg i wyposażenie.
Wartość handlowa opisuje kwotę, jaką można uzyskać przy sprzedaży auta na rynku. Dwie podobne kolizje mogą inaczej wpłynąć na cenę, jeśli jeden samochód jest młodszy lub lepiej wyposażony. Ważne są też jakość naprawy i wcześniejsza historia.
Ocena pojazdu może obejmować oględziny bez demontażu wnętrza, komory silnika, bagażnika i nadwozia, w tym podwozia. Rzeczoznawca może sprawdzić działanie wyposażenia i odbyć krótką jazdę próbną. Zakres oceny pomaga uzasadnić, jak naprawiona szkoda wpływa na cenę auta.
Przykładem takiego zakresu są oględziny DEKRA, które mogą uwzględniać stan pojazdu i jego wyposażenia. Dokumentacja może podawać wersję auta, datę pierwszej rejestracji, przebieg oraz wyposażenie seryjne i dodatkowe. Może też opisywać naprawy podnoszące wartość, wymagane prace i braki wyposażenia.
Fachowa naprawa nie zawsze usuwa wpływ wypadku na cenę samochodu. Wycena powinna uwzględniać stan auta i zakres wcześniejszych uszkodzeń.
Przy ocenie może mieć znaczenie także wpływ naprawionych wcześniej szkód powypadkowych. Dlatego warto zebrać dokumentację stanu auta sprzed kolizji i rachunki za naprawę. Rzeczoznawca może wtedy odróżnić obecne uszkodzenia od wcześniejszych zmian.
Zachowaj dokumentację wcześniejszego stanu auta i zakresu naprawy, bo bez niej trudniej uzasadnić utratę wartości.
Podsumowanie
Zaniżoną wycenę warto kwestionować konkretnymi pozycjami, a nie samym sprzeciwem wobec decyzji. O dopłacie decydują błędy, zakres szkody i dokumenty, które je potwierdzają. Opinia rzeczoznawcy może pomóc, lecz nie wiąże automatycznie ubezpieczyciela.
Uwzględnijmy różnicę między OC sprawcy i Kasko oraz niemieckie zasady rozpatrywania sporu. Nie każda rozbieżność uzasadnia kosztowną ekspertyzę albo proces. Zacznij od porównania kosztorysu ubezpieczyciela z wyceną warsztatu i zapisz każdą niewyjaśnioną różnicę.
FAQ
Co jeśli wycena szkody jest za niska?
Czy rzeczoznawca zaniza odszkodowanie?
Co zrobić, jeśli wycena szkody z AC jest zaniżona?
Czy zaniżona wycena auta przy szkodzie całkowitej jest szkodliwa?
Jak złożyć odwołanie od zaniżonej wyceny szkody?
Co grozi za zaniżenie wartości samochodu?
Ile zapłacić za zarysowanie auta?
Ile traci na wartości samochód po kolizji?
Likwidacja szkody: samodzielnie czy z MOTOEXPERT?
Porównaj, zanim ubezpieczyciel zdecyduje za Ciebie.
| ✗ Samodzielnie (kalkulator / AI ubezpieczyciela) | ✓ Z MOTOEXPERT + rekomendowany Adwokat |
|---|---|
| Wycena rzeczoznawcy ubezpieczyciela — interes płatnika, ryzyko zaniżenia | Niezależna certyfikowana opinia techniczna — pełny kosztorys wg stawek rynkowych |
| Pominięte pozycje: utrata wartości, auto zastępcze, holowanie | Komplet roszczeń: utrata wartości pojazdu, auto zastępcze, koszty dodatkowe |
| Samotne negocjacje z ubezpieczycielem, bariera językowa | Obsługa po polsku + rekomendowany Fachanwalt für Verkehrsrecht do reprezentacji prawnej |
| Sztuczna inteligencja nie stanie za Tobą w sądzie — koszt błędu ponosisz Ty | Szkoda z OC sprawcy w Niemczech przy jednoznacznej odpowiedzialności: uzasadnione koszty rzeczoznawcy co do zasady pokrywa ubezpieczyciel sprawcy (§ 249 BGB) |


